Cắt giảm hàng loạt đường bay vì giá nguyên liệu tăng cao
Từ ngày 1/4, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn (tỉnh Quảng Ninh) đã tạm dừng khai thác đường bay Vân Đồn – TP. Hồ Chí Minh, do giá nhiên liệu hàng không trên thế giới biến động mạnh khiến chi phí vận hành của các hãng bay tăng cao.
Theo đó, Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) cũng tạm thời dừng các chuyến bay thường lệ trên chặng giữa Vân Đồn và TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời, hãng hàng không quốc gia sẽ tạm dừng khai thác các chuyến bay trên 6 đường bay Hải Phòng - Buôn Mê Thuột, Hải Phòng - Cam Ranh, Hải Phòng - Phú Quốc, Hải Phòng - Cần Thơ, TP. Hồ Chí Minh - Rạch Giá, TP. Hồ Chí Minh - Điện Biên từ ngày 1/4.
Với kịch bản giá nhiên liệu tiếp tục tăng cao, hãng dự kiến cắt giảm 700-1.700 chuyến bay khứ hồi mỗi tháng trong quý II/2026, tương đương 10-20% tổng sản lượng (quốc tế giảm 4-18%, nội địa giảm 12-26%).
Tương tự, một số hãng khác cũng điều chỉnh kế hoạch khai thác. Trong đó, Công ty CP Hàng không Vietjet lên phương án giảm khoảng 18% tổng sản lượng khai thác trong tháng 4, (nội địa giảm 22%, quốc tế giảm 11%) và có thể sẽ phải tiếp tục điều chỉnh sản lượng khai thác cho phù hợp trong các tháng tiếp theo.
Pacific Airlines dự kiến giảm 8-30% tải cung ứng trong quý II/2025, trong khi Bamboo Airways điều chỉnh tần suất, tập trung đường bay trục chính. Vietravel Airlines và Sun PhuQuoc Airways tạm thời duy trì quy mô, song để ngỏ khả năng điều chỉnh.
Tại tọa đàm "Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu" vào ngày 31/3, ông Đặng Anh Tuấn, Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines cho rằng tình trạng biến động thị trường nhiên liệu đang diễn ra là "cơn lốc ngược" và là cú sốc lớn với ngành hàng không kể từ sau giai đoạn đại dịch Covid-19.
Lãnh đạo Vietnam Airlines cho biết, giá nhiên liệu Jet A1 hiện đã tăng gấp 3 lần giá các hãng lập kế hoạch cho năm 2026. Theo tính toán của Vietnam Airlines mỗi 1 USD giá dầu tăng so với kế hoạch sẽ phải thêm hơn 300 tỷ đồng/năm chi phí. Với mức tăng 85 USD lên 242 USD/thùng, chi phí tăng thêm với tần suất quy mô như hiện nay khoảng trên 30.000 tỷ đồng/năm. Đây là sức ép cực lớn, nhất là với quy mô của hãng hàng không quốc gia như Vietnam Airlines.
Theo chuyên gia du lịch, hàng không Lương Hoài Nam, việc các hãng hàng không dự kiến cắt giảm khoảng 20% sản lượng là con số rất đáng chú ý. Dù các hãng tự ứng phó, bươn chải bằng các biện pháp nội lực và Chính phủ đã có những chính sách rất nhanh như giảm các loại thuế, phí xăng dầu và một số giải pháp khác kịp thời, nhưng các chính sách về thuế, phí xăng dầu chỉ có hiệu lực ngắn đến ngày 15/4. Do đó, cần các hỗ trợ dài hơi hơn để doanh nghiệp chủ động kế hoạch khai thác.
Vị chuyên gia nhấn mạnh, thời điểm này ngành hàng không và du lịch không chỉ cần "vượt bão, sống qua ngày" mà phải làm sao qua cơn bão để có một vị thế tốt hơn. Mục tiêu lớn hơn là “phải biến nguy thành cơ”, phải làm sao để tiềm lực của du lịch, hàng không Việt Nam trong tương quan các nước ASEAN hay thế giới sẽ tốt hơn sau “cú sốc” này.
“Co để bật” đón chu kỳ tăng trưởng mới
Thực tế, dù giá nguyên liệu tăng khiến trong ngắn hạn các hãng hàng không phải cắt giảm bớt các đường bay kém hiệu quả, nhưng mặt khác, đây cũng là cơ hội để các hãng dồn lực cho các đường bay có nhu cầu lớn trong dịp cao điểm Giỗ Tổ Hùng Vương và kỳ nghỉ lễ 30/4 – 1/5 sắp tới.
Trong cao điểm này, Vietnam Airlines Group (gồm Vietnam Airlines, Pacific Airlines và Vasco) dự kiến khai thác gần 5.500 chuyến bay trên toàn mạng bay. Trong đó, có hơn 3.800 chuyến bay nội địa, cung ứng hơn 730.000 ghế, tăng lần lượt khoảng 13,3% về số chuyến và 16% về số ghế so với cùng kỳ năm 2025; cùng gần 1.700 chuyến bay quốc tế với gần 390.000 ghế, tăng 13,4% về số chuyến và 14,4% về số ghế so với cùng kỳ.
Vietravel Airlines cũng lên kế hoạch tăng lên 28–30 chuyến/ngày từ cuối tháng 4 khi tình hình bình ổn hơn và nhận thêm 2 máy bay để phục vụ cao điểm 30/4 – 1/5 và hè 2026.
Quan trọng hơn, về dài hạn, các hãng vẫn tăng tốc đầu tư đội bay và mở rộng mạng bay quốc tế. Vietnam Airlines mới đây thông báo có nhu cầu thuê 12 tàu bay thân rộng gồm các dòng A350-900XWB, B787-9 hoặc B787-10, với thời gian giao dự kiến trong giai đoạn 2028-2030, thời hạn thuê 8 năm để tăng cường đội bay.
Trước đó, vào tháng 9/2025, hãng hàng không quốc gia đã phát đi thông báo mời chào sơ bộ cho dự án đầu tư đội tàu bay thân rộng, với kế hoạch bổ sung 30 máy bay Airbus A350-900 hoặc Boeing B787-9, thời gian nhận bàn giao dự kiến từ 2028 đến 2032. Hãng cho biết sẵn sàng xem xét nhiều phương án, bao gồm cả thuê và mua. Trong trường hợp mua, tổng mức đầu tư cho 30 tàu bay cùng động cơ có thể lên tới khoảng 10 tỷ USD.
Hồi giữa tháng 2/2026, Vietnam Airlines cũng đã ký kết hợp đồng mua 50 tàu bay thân hẹp Boeing 737-8 trị giá khoảng 8,1 tỷ USD. Theo kế hoạch, 50 tàu bay này sẽ được bàn giao trong giai đoạn 2030-2032, qua đó nâng quy mô đội bay của Vietnam Airlines lên khoảng 151 chiếc vào năm 2030.
Trong 5 năm tới, Vietnam Airlines đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân hai con số với tổng lượng hành khách dự kiến đạt 168 triệu lượt và sản lượng hàng hóa hơn 2,25 triệu tấn. Riêng năm 2026, hãng dự kiến vận chuyển 29,07 triệu lượt hành khách, tăng 13,2% so với năm trước, đồng thời tăng 13% số ghế luân chuyển, kỳ vọng tiếp tục hưởng lợi từ đà tăng trưởng của thị trường hàng không khu vực.
Tương tự, Vietjet đang tiếp tục đầu tư tăng quy mô đội bay. Đầu năm nay, hãng gây chú ý khi trong chưa đầy một tháng đã đón thêm 22 tàu bay mới. Trong năm 2025, hãng đã ký kết đơn đặt hàng gồm 100 máy bay và 50 quyền chọn mua A321neo mới với tập đoàn sản xuất máy bay Airbus. Vào tháng 9/2025, hãng đã nhận bàn giao tàu bay Boeing 737-8 đầu tiên trong đơn đặt hàng 200 chiếc trị giá 32 tỷ USD với Boeing.
Song song đó, hãng đang đẩy mạnh mở rộng mạng bay quốc tế. Ngoài các đường bay quốc tế đến các quốc gia châu Á và Australia, Vietjet còn thể hiện tham vọng mở đường bay đầu tiên đến châu Âu vào tháng 7 này (kết nối Hà Nội và Praha - Cộng hòa Séc).
Sun Phuquoc Airways vào cuối tháng 3 cũng vừa thực hiện chuyến bay quốc tế đầu tiên từ Đài Loan (Trung Quốc) đến Phú Quốc, đánh dấu lần đầu tiên “sải cánh” ra thị trường quốc tế và là bước khởi đầu trong kế hoạch mở rộng mạng bay quốc tế trong năm 2026, với mục tiêu triển khai 9 đường bay kết nối Phú Quốc với Seoul, Busan, Singapore, Bangkok, Hong Kong, Kuala Lumpur, New Delhi và Mumbai.
Trong khi đó, Bamboo Airways sau khi trở về với Tập đoàn FLC đang có kế hoạch tăng đội bay lên 40 chiếc vào năm 2030 - chủ yếu là máy bay thân hẹp. Lượng máy bay này, nếu thực hiện đúng theo kế hoạch, sẽ nhiều hơn cả thời đỉnh cao của Bamboo Airways với 29 tàu bay năm 2022.
Dù chịu áp lực lớn từ chi phí nhiên liệu, ngành hàng không Việt Nam vẫn cho thấy chiến lược “co để bật” - thu hẹp ngắn hạn nhưng tăng tốc đầu tư để đón chu kỳ tăng trưởng mới.